Olga Kownacka z Krzemieniewa, uczennica II Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Lesznie, jako jedyna z Wielkopolski, awansowała do finału ogólnopolskiego konkursu historycznego „Ślady ziemiaństwa w krajobrazie, kulturze, społeczeństwie”. Jej praca dotyczyła Stefana Ponikiewskiego, właściciela majątku w Drobninie. 

Konkurs zorganizowały: Instytut Pamięci Narodowej, Polskie Towarzystwo Ziemiańskie Oddział w Krakowie oraz Fundacja im. Zofii i Jana Włodków w Krakowie, przy współudziale Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego i Biblioteki Raczyńskich. To jedna z najważniejszych inicjatyw edukacyjnych poświęconych historii ziemiaństwa. Finał ogólnopolski odbędzie się już niebawem - 29 maja w Krakowie.

Tekst Olgi nosi tytuł „Stefan Ponikiewski (1881–1941). Między ziemią a państwem” i powstał pod kierunkiem Beaty Karmińskiej, nauczycielki języka polskiego.

Centralnym punktem jej pracy jest miejscowość Drobnin w gminie Krzemieniewo, gdzie Stefan Ponikiewski realizował ideę pracy organicznej. Jako właściciel majątku uczynił z Drobnina wzorcowe gospodarstwo, oparte na nowoczesnych metodach uprawy, mechanizacji i wysokiej kulturze rolnej. Było to miejsce, które promieniowało na cały region - stanowiło punkt odniesienia w skali Wielkopolski, dowodząc, że nowoczesność może wyrastać z tradycji.

Jednak - jak udowadnia Olga - siła Drobnina nie kończyła się na rolnictwie i gospodarce. Majątek Józefa Ponikiewskiego stał się także ważnym ośrodkiem życia intelektualnego i politycznego. W Drobninie gościły wybitne postaci życia publicznego. Dwór Ponikiewskich był „salonem Wielkopolski”, w którym lokalność stykała się z państwowością. Był pomostem między prowincją a centrum, między codzienną pracą a wizją państwa, stąd też tytuł pracy licealistki "między ziemią a państwem".

Fot. Wikipedia

Stefan Ponikiewski, którego sylwetkę Olga Kownacka zrekonstruowała z dużą precyzją, nie był jedynie sprawnym gospodarzem ani wyłącznie działaczem publicznym. Był człowiekiem pogranicza - zakorzenionym w ziemi, ale myślącym kategoriami państwowymi. Jego działalność w okresie Powstania Wielkopolskiego oraz późniejsze zaangażowanie polityczne pokazują, że Drobnin nie był dla niego ucieczką od świata, lecz jego fundamentem. To właśnie stąd - z konkretnego miejsca, z realnej pracy - wyrastało jego myślenie o Polsce. Finał tej historii jest tragiczny - w roku 1939 Stefan Ponikiewski musi opuścić swój majątek, dwa lata później umiera na wygnaniu, w Warszawie. W roku 1946 jego szczątki zostają pochowane w rodzinnym grobowcu przy kościele w Oporowie.  

Opracowanie Olgi Kownackiej przywraca Drobninowi należne miejsce w pamięci zbiorowej.

Bez znajomości Drobnina za czasów Stefana Ponikiewskiego nie sposób zrozumieć procesów, które ukształtowały państwo polskie. Praca licealistki przypomina także o tym, że trwałe wartości - praca, odpowiedzialność, zakorzenienie - nie rodzą się w abstrakcji, lecz w konkretnych miejscach i poprzez konkretne działania. Drobnin, odczytany na nowo przez młodą autorkę, stał się opowieścią - o sile lokalności, która potrafi współtworzyć historię państwa, i o pamięci, która nie gaśnie, jeśli ktoś potrafi ją nazwać. A jej sukces jest dowodem, że nawet w epoce uproszczeń możliwa jest narracja głęboka, rzetelna i znacząca.

Warto dodać, że
kilkanaście lat temu potomkowie Stefana Ponikiewskiego odzyskali majątek w Drobninie - pałac i otaczający go park. 

Z kolei Olga Kownacka to bardzo zdolna licealistka, osiągająca sukcesy także w innych dziedzinach. Niedawno pisaliśmy o tym, że znalazła się w gronie 100 uczniów z całej Polski, których projekty zakwalifikowano do ogólnopolskiego programu edukacyjnego „Inżynierowie Przyszłości” Fundacji ORLEN im. Ignacego Łukasiewicza - szczegóły tutaj. Dziś już wiemy, że projekt dotarł do 20 najwyżej ocenionych raportów końcowych i zakwalifikował się do finału, który odbędzie się 9 i 10 czerwca w Warszawie. Badania Olgi dotyczyły: „Wykorzystania roślin wieloletnich jako bioindykatorów zanieczyszczeń powietrza i gleby” i były realizowane pod opieką naukową dra Grzegorza Pawlickiego.

Trzymamy kciuki za Olgę i za powodzenie w ogólnopolskich finałach obu jej prac.